Mục tiêu nghiên cứu luận văn là phát biểu về điều bạn muốn đạt được khi kết thúc nghiên cứu, thường gồm một mục tiêu chung và hai đến bốn mục tiêu cụ thể bắt đầu bằng động từ đo lường được. Câu hỏi nghiên cứu là dạng hỏi tương ứng của từng mục tiêu cụ thể. Viết đúng cặp này giúp chương phương pháp và chương kết quả có định hướng rõ ràng.
Bài viết hướng dẫn cách phân biệt mục tiêu với câu hỏi, viết mục tiêu theo bốn bước, nối mục tiêu với vấn đề nghiên cứu và đặt trong phạm vi khả thi. Bạn cũng có bảng động từ nên dùng, ví dụ viết lại một mục tiêu chưa đạt và danh sách rà soát sự nhất quán.
Tóm tắt nhanh: mục tiêu trả lời “muốn đạt được gì”, câu hỏi trả lời “cần biết điều gì”.
Mỗi mục tiêu cụ thể nên có ít nhất một câu hỏi đi kèm và một vị trí được trả lời ở chương kết quả.
Động từ như “xác định”, “đo lường”, “so sánh” giúp mục tiêu kiểm chứng được; “tìm hiểu”, “nâng cao” thì không.
Phân biệt mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
Hai khái niệm này thường bị viết trùng nhau, khiến chương 1 lặp ý và người đọc không rõ đâu là đích đến. Cách phân biệt đơn giản là xét hình thức và chức năng. Mục tiêu là câu khẳng định mô tả kết quả mong muốn, còn câu hỏi là câu nghi vấn chỉ ra thông tin cần tìm để đạt kết quả đó.
| Tiêu chí | Mục tiêu nghiên cứu | Câu hỏi nghiên cứu |
|---|---|---|
| Hình thức | Câu khẳng định, mở đầu bằng động từ | Câu nghi vấn với “nào”, “ra sao”, “như thế nào” |
| Chức năng | Nêu đích đến của nghiên cứu | Chỉ ra thông tin cần tìm |
| Nơi xuất hiện | Chương 1, tóm tắt, kết luận | Chương 1, khung tiểu mục của chương kết quả |
| Ví dụ minh họa | Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định học lên cao của sinh viên năm cuối | Những yếu tố nào ảnh hưởng đến ý định học lên cao của sinh viên năm cuối? |
Mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể
Mục tiêu chung nói ngắn gọn hướng đi lớn của cả luận văn, thường chỉ một câu. Mục tiêu cụ thể chia hướng đi đó thành các nhiệm vụ nhỏ, mỗi nhiệm vụ kiểm chứng được bằng một phần phân tích. Gộp các mục tiêu cụ thể lại phải bao trọn mục tiêu chung, không thừa và không thiếu.
Khi nào cần thêm giả thuyết?
Với nghiên cứu định lượng kiểm định quan hệ, mỗi câu hỏi về mối quan hệ thường đi kèm một giả thuyết. Nghiên cứu mô tả hoặc định tính khám phá thì không bắt buộc. Ranh giới giữa ba khái niệm được giải thích kỹ trong bài khác biệt giữa mục tiêu, câu hỏi, giả thuyết.
Cách viết mục tiêu nghiên cứu luận văn theo 4 bước
Viết mục tiêu không nên bắt đầu từ việc chọn động từ cho hay, mà từ vấn đề bạn muốn giải quyết. Quy trình dưới đây giúp mỗi mục tiêu cụ thể đều có căn cứ và chuyển ngay được thành câu hỏi. Bạn nên làm trên giấy nháp trước, rồi mới đưa vào đề cương.
- Viết vấn đề nghiên cứu trong một đến hai câu, gạch chân các khái niệm chính.
- Viết mục tiêu chung bằng một câu bao quát các khái niệm đó và bối cảnh nghiên cứu.
- Chia mục tiêu chung thành hai đến bốn nhiệm vụ, sắp theo trình tự từ mô tả đến giải thích hoặc đề xuất.
- Chuyển từng mục tiêu cụ thể thành câu hỏi, rồi kiểm tra dữ liệu có trả lời được hay không.
Chọn động từ đo lường được
Động từ quyết định mục tiêu có kiểm chứng được hay không. Nếu cuối luận văn bạn không chỉ ra được bằng chứng rằng mục tiêu đã đạt, động từ đó chưa phù hợp. Bảng sau gợi ý lựa chọn thay thế cho các động từ mơ hồ hay gặp.
| Động từ nên hạn chế | Lý do | Động từ thay thế gợi ý |
|---|---|---|
| Tìm hiểu | Không cho biết kết quả cụ thể | Xác định, mô tả |
| Nâng cao, hoàn thiện | Là mục tiêu quản lý, khó đạt trong phạm vi luận văn | Đề xuất hàm ý, đánh giá |
| Nghiên cứu | Lặp lại chính hoạt động đang làm | Đo lường, phân tích |
| Chứng minh | Quá mạnh so với dữ liệu khảo sát | Kiểm định, ước lượng |
Ví dụ viết lại một mục tiêu
Ví dụ minh họa: mục tiêu “tìm hiểu về sự hài lòng của khách hàng với dịch vụ giao đồ ăn” chưa cho biết đo gì và ở đâu. Bản chỉnh sửa có thể là “đo lường ảnh hưởng của thời gian giao hàng, chất lượng món ăn và thái độ tài xế đến sự hài lòng của khách hàng tại một quận nội thành”. Câu mới dài hơn nhưng nêu rõ biến, đối tượng và bối cảnh.
Liên kết mục tiêu với vấn đề nghiên cứu
Mục tiêu tốt luôn truy ngược được về một vấn đề cụ thể đã nêu trong phần lý do chọn đề tài. Nếu phần đặt vấn đề nói về tình trạng khách hàng rời bỏ ứng dụng, còn mục tiêu lại xoay quanh quảng cáo trên mạng xã hội, người đọc sẽ thấy hai phần không ăn khớp. Hãy đặt vấn đề và mục tiêu cạnh nhau để so từng khái niệm.
Từ khoảng trống đến mục tiêu cụ thể
Phần tổng quan thường kết thúc bằng một khoảng trống, chẳng hạn chưa có nghiên cứu ở nhóm đối tượng hoặc bối cảnh của bạn. Mục tiêu cụ thể nên trực tiếp lấp khoảng trống đó. Khi viết mục tiêu nghiên cứu luận văn theo cách này, lý do chọn đề tài, tổng quan và mục tiêu sẽ tạo thành một mạch liền nhau.
Kinh nghiệm từ Luận Văn 360: một lỗi chúng tôi thường thấy là mục tiêu cụ thể cuối cùng có dạng “đề xuất giải pháp” nhưng chương kết quả không có phân tích nào làm nền cho giải pháp đó.
Nếu giữ mục tiêu đề xuất, hãy ghi rõ hàm ý được rút ra “dựa trên kết quả phân tích” và bảo đảm mỗi hàm ý chỉ về một kết quả cụ thể.
Xác định phạm vi để mục tiêu khả thi
Mục tiêu dù viết đúng kỹ thuật vẫn có thể thất bại nếu phạm vi quá rộng so với thời gian và dữ liệu. Phạm vi gồm nội dung, không gian và thời gian, và mỗi chiều cần được nêu ngay sau phần mục tiêu. Với luận văn tốt nghiệp, một địa bàn và một nhóm đối tượng xác định thường là lựa chọn thực tế.
Khi phạm vi thay đổi trong quá trình thực hiện, mục tiêu cũng phải được điều chỉnh tương ứng và ghi nhận trong chương phương pháp. Cách viết phạm vi có trong bài cách trình bày phạm vi nghiên cứu trong đề cương. Nếu đề tài còn quá rộng ngay từ đầu, hãy quay lại bước chọn đề tài luận văn tốt nghiệp phù hợp.
Nếu bạn đã có bản nháp mục tiêu nhưng chưa chắc nó khớp với vấn đề và dữ liệu, dịch vụ rà soát luận văn tốt nghiệp theo chương của Luận Văn 360 có thể đọc và chỉ ra điểm cần chỉnh. Chúng tôi góp ý cụ thể, còn việc quyết định và viết lại vẫn do bạn thực hiện.
Rà soát tính nhất quán xuyên suốt luận văn
Mục tiêu không chỉ nằm ở chương 1 mà còn xuất hiện ở tóm tắt, chương phương pháp, chương kết quả và chương kết luận. Mỗi lần xuất hiện, nội dung phải giống nhau về ý và thuật ngữ. Hãy rà theo danh sách dưới đây khi bản thảo đã đủ các chương.
- Mỗi mục tiêu cụ thể có ít nhất một câu hỏi tương ứng.
- Tên khái niệm trong mục tiêu trùng với tên biến ở chương phương pháp.
- Chương kết quả có tiểu mục trả lời lần lượt từng câu hỏi theo đúng thứ tự.
- Chương kết luận nhắc lại từng mục tiêu và nói rõ mức độ đạt được.
- Phần tóm tắt diễn đạt mục tiêu giống chương 1.
Để diễn đạt mục tiêu bằng giọng văn học thuật, bạn có thể xem nhóm mẫu câu nêu mục đích nghiên cứu trong Academic Phrasebank. Mẫu câu chỉ là khung; ý tưởng và khái niệm phải đến từ đề tài bạn đang làm.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu mục tiêu cụ thể là đủ?
Luận văn tốt nghiệp thường có từ hai đến bốn mục tiêu cụ thể. Quá ít khiến nghiên cứu mỏng, quá nhiều khiến bạn không đủ thời gian phân tích sâu từng mục tiêu. Con số phù hợp phụ thuộc vào đề tài và yêu cầu của khoa, vì vậy hãy hỏi giảng viên hướng dẫn trước khi chốt.
Mục tiêu có được thay đổi sau khi duyệt đề cương không?
Có thể, nếu có lý do chính đáng như dữ liệu không thu thập được hoặc phạm vi cần thu hẹp. Bạn nên trao đổi với giảng viên, cập nhật đồng bộ ở mọi chương và giải trình khi cần. Không nên âm thầm sửa mục tiêu cho khớp với kết quả đã có, vì đó là cách làm thiếu minh bạch.
Kết luận
Mục tiêu nghiên cứu luận văn rõ ràng là bản đồ dẫn đường cho mọi chương phía sau. Hãy phân biệt mục tiêu với câu hỏi, viết theo bốn bước, dùng động từ đo lường được, nối với vấn đề và đặt trong phạm vi khả thi. Cuối cùng, rà soát để mục tiêu được nhắc lại thống nhất từ tóm tắt đến kết luận.
Bước tiếp theo, bạn có thể đọc bài các bước đặt câu hỏi cho luận văn và xem mục tiêu nằm ở đâu trong bố cục luận văn tốt nghiệp. Khi cần góp ý độc lập, hãy tìm hiểu gói góp ý luận văn tốt nghiệp của Luận Văn 360.
